แม่น้ำมูล
 

ยามเย็นริมฝั่งมูล

 

        แม่น้ำมูลมีต้นกำเนิดจากเทือกเขาตอนใต้ของจังหวัดนครราชสีมา ไหลผ่านอำเภอเมืองนครราชสีมา  อำเภอพิมาย  อำเภอชุมพวง  กิ่งอำเภอลำทะเมนชัย จังหวัดนครราชสีมา  อำเภอสตึก  จังหวัดบุรีรัมย์  อำเภอท่าตูม  จังหวัดสุรินทร์  อำเภอราษีไศล  อำเภอเมือง  อำเภอกันทรารมย์  จังหวัดศรีสะเกษ  บรรจบกับกับแม่น้ำชีบริเวณบ้านขอนไม้ยูง อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี แล้วไหลผ่านอำเภอเมืองอุบลราชธานี  อำเภอพิบูลมังสาหาร  จังหวัดอุบลราชธานี และไหลลงแม่น้ำโขงที่อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี มีความยาวทั้งหมดประมาณ 726 กิโลเมตร ลำน้ำสาขาที่สำคัญ ได้แก่ ลำตะคอง  ลำพระเพลิง  ลำปลายมาศ  ลำโดมใหญ่ ลำโดมน้อย ลำน้ำเสียว   ลำเซบาย และลำมูลน้อย เป็นต้นซึ่งใช้ประโยชน์เพื่อการเกษตรเป็นส่วนใหญ่ การใช้ประโยชน์จากแม่น้ำมูล สามารถสรุปได้ดังนี้

บางมุมมองของแม่น้ำมูล

  • การใช้ประโยชน์เพื่อการประปา ชุมชนที่ใช้น้ำจากแม่น้ำมูลเป็นแหล่งน้ำดิบเพื่อผลิตน้ำประปามีอยู่ 12 แห่ง โดยมีปริมาณการสูบน้ำรวมทั้งสิ้นประมาณ 40,205 ลูกบาศก์เมตรต่อวัน
  • การใช้ประโยชน์เพื่อการเกษตร ปัจจุบันมีโครงการสูบน้ำด้วยไฟฟ้าเพื่อการเกษตรประมาณ 140 สถานี โดยมีพื้นที่โครงการทั้งสิ้น 239,100 ไร่ และพื้นที่ส่งน้ำประมาณ 100,140 ไร่  โครงการฝายราษีไศล  โครงการฝายชุมพวง โครงการฝายบ้านเขว้า โครงการฝายบ้านตุงลุง และโครงการฝายบ้านหัวนา ส่วนโครงการที่ดำเนินการโดยกรมชลประทาน ได้แก่ โครงการทุ่งสัมฤทธิ์ มีพื้นที่ประมาณ 160,000 ไร่
  • การใช้ประโยชน์เพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ได้สร้างเขื่อนปากมูลกั้นแม่น้ำมูล บริเวณบ้านหัวเห่ว ตำบลโขงเจียม อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี เพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า โดยมีกำลังผลิตกระแสไฟฟ้าได้ 136,000 กิโลวัตต์
  • การใช้ประโยชน์อุตสาหกรรม ปัจจุบันมีโรงงานอุตสาหกรรมที่นำน้ำดิบจากแม่น้ำมูลไปใช้ในขบวนการผลิตอยู่ 2 โรงงาน ได้แก่  โรงงานผลิตสุรา กิ่งอำเภอสว่างวีระวงศ์ จังหวัดอุบลราชธานี และโรงงานผลิตสุรา อำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย์
  • การใช้ประโยชน์เพื่อการประมง การทำประมงในแม่น้ำมูลสามารถพบได้โดยทั่วไปตลอดลำน้ำมูล  ส่วนใหญ่ทำกันมากในจังหวัดอุบลราชธานีและจังหวัดนครราชสีมา   ส่วนแม่น้ำมูลในบริเวณอื่น ๆ นั้น มีการทำประมงกันน้อยมาก ฤดูที่มีการทำการประมงมากจะอยู่ในระหว่างเดือนพฤศจิกายนถึงเดือนกุมภาพันธ์ ซึ่งเป็นฤดูน้ำลด ลักษณะการทำประมงส่วนใหญ่เป็นแบบเพื่อยังชีพมากกว่าการค้า หรืออาจนำไปขายเพื่อเป็นรายได้หากจับได้ปริมาณมากพอ เนื่องจากชาวประมงส่วนมากมีอาชีพหลัก คือ การทำไร่ทำนา ปัจจุบันการทำประมงอาจจะลดน้อยลงไป เนื่องจากมีการสร้างเขื่อนปากมูลกั้นลำน้ำทำให้การแพร่กระจายของสัตว์น้ำจากแม่น้ำโขงไม่สามารถเข้ามาในลำน้ำมูลได้
  • การใช้ประโยชน์เพื่อการสันทนาการ การใช้ประโยชน์จากแม่น้ำมูล เพื่อการสันทนาการส่วนใหญ่จะใช้เป็นสถานที่แข่งเรือพาย ในประเพณีบุญแข่งเรือในเทศการออกพรรษาและเป็นสถานที่ลอยกระทงของชุมชนที่อยู่ตามลำน้ำและชุมชนใกล้เคียง นอกจากนี้ ยังใช้เป็นแหล่งท่องเที่ยวได้ด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในฤดูแล้งจะมีเกาะแก่งเกิดขึ้นจากหินที่โผล่ขึ้นกลางลำน้ำ เนื่องจากระดับน้ำในแม่น้ำมูลลดลงสภาพเช่นนี้จะพบได้ช่วงอำเภอพิบูลมังสาหารและอำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี ซึ่งแหล่งท่องเที่ยว คือ แก่สะพือ และแก่งตะนะ นอกจากนี้ ยังมีแหล่งท่องเที่ยวที่เป็นที่นิยมของนักท่องเที่ยวคือ หาดคูเดื่อ เป็นหาดทรายริมฝั่งแม่น้ำมูล บริเวณหาดคูเดื่อนี้ จะมีแพของชาวบ้านเป็นจำนวนมากให้บริการในเรื่องอาหารและเครื่องดื่มแก่นักท่องเที่ยว นอกจากหาดคูเดื่อแลวยังมีหาดวัดใต้อีกแห่งหนึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวในลักษณะเดียวกัน
  • การใช้ประโยชน์เพื่อการคมนาคม การใช้ประโยชน์จากแม่น้ำมูลเป็นการคมนาคมในระยะทางสั้น ๆ ระหว่างหมู่บ้านหรือเป็นการเดินทางข้ามฟากของชาวบ้าน เพื่อใช้เป็นเส้นทางในการไปมาหาสู่กัน การคมนาคมเช่นนี้จะพบได้ตลอดลำน้ำที่มีชุมชนตั้งอยู่ตามริมสองฝั่งของลำน้ำ นอกจากนี้ในแม่น้ำมูลยังพบว่า มีการคมนาคมทางเรือเพื่อใช้ขนส่งทรายที่ดูดจากแม่น้ำมูลไปที่ท่าขึ้นทรายต่าง ๆ ตลอดลำน้ำ
 
แม่น้ำมูลยามตื้นเขินจนเดินผ่านไปได้สะพานข้ามมูล
 

รวบรวมและถ่ายภาพโดย

อ.สิริศักดิ์      ไชยสุวรรณ

 
 
 
 

โรงเรียนชุมชนลำทะเมนชัยศึกษา

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 7

ม.2 ต.ขุย .อำละทเมนชัย จ.นครราชสีมา 30270 โทร 044-964103